توسعه مدل انتخاب تأمین‌کنندگان در شرایط عدم‌قطعیت: کاربرد تصمیم‌گیری نوتروسوفیک در شرکت گاز استان خوزستان

نویسندگان

  • حمید‌رضا موسی‌خانی گروه مهندسی صنایع، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.
  • عاطفه امین‌دوست * گروه مهندسی صنایع، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.

https://doi.org/10.22105/mmaa.vi.134

چکیده

هدف: انتخاب تأمین‌کنندگان مناسب یکی از تصمیمات راهبردی در مدیریت زنجیره تأمین است که به‌طور مستقیم بر کیفیت خدمات، هزینه‌ها، قابلیت اطمینان عملیات و عملکرد سازمان اثر می‌گذارد. با این حال، ارزیابی تأمین‌کنندگان معمولاً بر مبنای معیارهای متعدد و قضاوت‌های خبرگانی انجام می‌شود که با سطوح مختلفی از ابهام، عدم‌قطعیت و اطلاعات ناقص همراه هستند. اگرچه روش‌های متداول تصمیم‌گیری چندمعیاره برای رتبه‌بندی تأمین‌کنندگان کاربرد گسترده‌ای دارند، اما توانایی محدودی در مدل‌سازی هم‌زمان درستی، نامعینی و نادرستی قضاوت‌ها دارند. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف توسعه و به‌کارگیری رویکرد SAW در محیط نوتروسوفیک برای اولویت‌بندی و انتخاب تأمین‌کنندگان کالاهای عمومی در شرکت گاز استان خوزستان انجام شد.

روش‌شناسی پژوهش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از حیث گردآوری داده‌ها اکتشافی است. معیارهای ارزیابی تأمین‌کنندگان از طریق بررسی فرآیندهای سازمانی، مرور ادبیات و نظر خبرگان استخراج شدند. هشت معیار شامل حسن شهرت و سابقه، انجام به‌موقع تعهدات، میزان پایبندی به اسناد مناقصه، خدمات پس از فروش، رعایت الزامات HSE، کیفیت کالا و خدمات، قیمت رقابتی و سهولت دسترسی در مدل لحاظ گردید. داده‌های پژوهش از طریق پنل متشکل از شش نفر از خبرگان حوزه تدارکات و عملیات کالا جمع‌آوری شد. سپس رویکرد SAW فازی به محیط نوتروسوفیک توسعه یافت و با استفاده از توابع درستی، نامعینی و نادرستی عضویت، وزن معیارها و امتیاز تأمین‌کنندگان محاسبه و رتبه‌بندی نهایی انجام شد.

یافته‌ها: نتایج نشان داد معیار انجام به‌موقع تعهدات بالاترین وزن را در میان معیارهای ارزیابی به خود اختصاص داده است و پس از آن قیمت رقابتی، کیفیت کالا و خدمات و میزان پایبندی به تعهدات قراردادی قرار دارند. همچنین رتبه‌بندی نهایی تأمین‌کنندگان نشان داد تأمین‌کننده شماره 1 با کسب بالاترین امتیاز در جایگاه نخست قرار گرفته و به‌عنوان گزینه برتر انتخاب می‌شود. یافته‌ها همچنین بیانگر آن است که استفاده از رویکرد نوتروسوفیک امکان تحلیل هم‌زمان ابعاد مختلف عدم‌قطعیت را فراهم کرده و نسبت به رویکردهای متعارف فازی، انعطاف‌پذیری بیشتری در بازنمایی قضاوت‌های خبرگان ارائه می‌دهد.

اصالت/ارزش افزوده علمی: این پژوهش با توسعه روش SAW در محیط نوتروسوفیک، چارچوبی برای ارزیابی تأمین‌کنندگان در شرایط ابهام و اطلاعات ناقص ارائه می‌کند. ارزش افزوده اصلی مطالعه در بهره‌گیری هم‌زمان از مؤلفه‌های درستی، نامعینی و نادرستی برای مدل‌سازی قضاوت‌های خبرگانی و تبدیل آن‌ها به یک سازوکار عملی برای رتبه‌بندی تأمین‌کنندگان است. نتایج پژوهش می‌تواند به سازمان‌ها در بهبود فرآیند انتخاب تأمین‌کنندگان، افزایش قابلیت اطمینان تصمیمات خرید و مدیریت مؤثرتر ریسک‌های زنجیره تأمین کمک کند.

کلمات کلیدی:

مدیریت زنجیره تامین، اولویت‌بندی و انتخاب تامین‌کننده، اعداد نوتروسوفیک، ساو نوتروسوفیک، شرکت گاز خوزستان

مراجع

  1. [1] Tooranloo, H.S. and A. Iranpour, Supplier selection and evaluation using interval-valued intuitionistic fuzzy AHP method. International journal of procurement management, 2017. 10(5): p. 539-554. https://doi.org/10.1504/IJPM.2017.086399
  2. [2] Seifbarghy, M. and M. Yousefi Supplier Selection Problem Using Combined Approaches of Neutrosophic-Based Quality Function Deployment and EDAS. Industrial Management Studies, 2024. DOI: 10.22054/jims.2024.79614.2914 22(73): p. 57-98.
  3. [3] Zadeh, L.A., Fuzzy sets and information granularity, in Fuzzy sets, fuzzy logic, and fuzzy systems: selected papers by Lotfi A Zadeh. 1996, World Scientific. p. 433-448. https://doi.org/10.1142/9789814261302_0022
  4. [4] Keikha, A. and M. Maleki, Solving MADM problems with neutrosophic hesitant fuzzy sets, in 16th International Conference Of Iranian Operations Research Society. 1402. https://doi.org/10.22105/dmor.2021.286557.1397
  5. [5] Kahraman, C. and İ. Otay, Fuzzy multi-criteria decision-making using neutrosophic sets. Vol. 16. 2019: Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-00045-5
  6. [6] Emami, F., R. Abbasi, and A. Habibirad, Organizations Assessment Based on EFQM Excellence Model Using Neutrosophic Logic (Case Study: Iranian Banking Industry). Journal of Industrial Management Perspective, 2021. 11(4): p. 121-136. DOI: 10.52547/JIMP.11.4.121
  7. [7] Otay, İ. and C. Kahraman, A state-of-the-art review of neutrosophic sets and theory. Fuzzy multi-criteria decision-making using neutrosophic sets, 2019: p. 3-24. https://doi.org/10.1007/978-3-030-00045-5_1
  8. [8] Farshad, A., Application of neutrosophic logic in multi-criteria decision-making techniques. Accounting and Management Perspective, 2022. 5(57): p. 73-104.
  9. [9] Eslami, A., Set of fuzzy theories and its generalizations. Fuzzy systems and applications, 2018. 1(1): p. 1-22. DOR: 20.1001.1.27174409.1397.1.1.1.2
  10. [10] Ajay, D., M. Manivel, and J. Aldring, Neutrosophic Fuzzy SAW Method and It’s Application. The International journal of analytical and experimental modal analysis, 2019. 11(8): p. 881-887.
  11. [11] Deli, I. and Y. Subas, Single valued neutrosophic numbers and their applications to multicriteria decision making problem. Neutrosophic Sets Syst, 2014. 2(1): p. 1-13.
  12. [12] Ashbacher, C., Introduction to Neutrosophic logic. 2014: Infinite Study.
  13. [13] Nafei, A., et al., Smart TOPSIS: a neural Network-Driven TOPSIS with neutrosophic triplets for green Supplier selection in sustainable manufacturing. Expert systems with applications, 2024. 255: p. 124744. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2024.124744
  14. [14] Cakmak, E., Supplier selection for a power generator sustainable supplier park: Interval-Valued Neutrosophic SWARA and EDAS Application. Sustainability, 2023. 15(18): p. 13973. https://doi.org/10.3390/su151813973
  15. [15] Sahin, F. and A. Menekse, Ai Software Selection for Cybersecurity Auditing Using Neutrosophic Critic Codas. Available at SSRN 4967571, 2024. https://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4967571
  16. [16] Görçün, Ö.F., A. Aytekin, and S. Korucuk, Fresh food supplier selection for global retail chains via bipolar neutrosophic methodology. Journal of Cleaner Production, 2023. 419: p. 138156. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2023.138156
  17. [17] Sun, Y. and Y. Cai, A flexible decision-making method for green supplier selection integrating TOPSIS and GRA under the single-valued neutrosophic environment. Ieee Access, 2021. 9: p. 83025-83040. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2021.3085772
  18. [18] Yazdani, M., et al., An interval valued neutrosophic decision-making structure for sustainable supplier selection. Expert Systems with Applications, 2021. 183: p. 115354. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2021.115354
  19. [19] Pehlivan, N.Y. and N. Yalçın, Neutrosophic TOPSIS method for sustainable supplier selection in a discount market chain, in Handbook of Research on Advances and Applications of Fuzzy Sets and Logic. 2022, IGI Global Scientific Publishing. p. 692-715. DOI: 10.4018/978-1-7998-7979-4.ch031

چاپ شده

2026-08-25

شماره

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله

مقالات شماره جاری

ارجاع به مقاله

موسی‌خانی ح. ., & امین‌دوست ع. . (2026). توسعه مدل انتخاب تأمین‌کنندگان در شرایط عدم‌قطعیت: کاربرد تصمیم‌گیری نوتروسوفیک در شرکت گاز استان خوزستان. مدیریت: مدلسازی، تحلیل‌ها و کاربرد. https://doi.org/10.22105/mmaa.vi.134
Crossref
Scopus
Google Scholar
Europe PMC