همسوسازی راهبردهای ناب، چابک و سبز در مدیریت تامین: یک چارچوب یکپارچه برای انتخاب تامین‌کننده و تخصیص سفارش

چکیده

هدف: افزایش پیچیدگی زنجیره‌های تامین و تشدید فشارهای رقابتی و زیست‌محیطی، سازمان‌ها را به‌سمت به‌کارگیری هم‌زمان رویکردهای ناب، چابک و سبز سوق داده است. در چنین شرایطی، انتخاب تامین‌کنندگان مناسب و تخصیص بهینه سفارش از تصمیمات راهبردی محسوب می‌شود که می‌تواند بر هزینه‌ها، کیفیت خدمات، انعطاف‌پذیری عملیاتی و عملکرد زیست‌محیطی تاثیر مستقیم داشته باشد. با وجود مطالعات متعدد در زمینه انتخاب تامین‌کننده، تلفیق هم‌زمان معیارهای ناب، چابک و سبز با تصمیمات تخصیص سفارش کمتر مورد توجه قرار گرفته است. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف توسعه یک چارچوب یکپارچه برای ارزیابی تامین‌کنندگان و تخصیص سفارش در زنجیره‌تامین انجام شد.

روش‌شناسی پژوهش: این پژوهش کاربردی در چهار مرحله انجام شد. ابتدا معیارهای مرتبط با تامین‌کنندگان ناب، چابک و سبز از طریق مرور ادبیات استخراج و با نظر خبرگان پالایش شدند. سپس تامین‌کنندگان با استفاده از روش‌های تاپسیس و تاپسیس فازی رتبه‌بندی شدند. در مرحله بعد، یک مدل برنامه‌ریزی خطی دوهدفه با اهداف حداقل‌سازی هزینه کل خرید و حداکثرسازی ارزش خرید توسعه یافت. مدل پیشنهادی با در نظر گرفتن محدودیت‌های تقاضا، ظرفیت تامین‌کنندگان و سطح کیفیت قابل قبول، در محیط MATLAB حل و تحلیل شد.

یافته‌ها: نتایج نشان داد رتبه‌بندی تامین‌کنندگان در محیط قطعی و فازی یکسان نیست و تغییر در نحوه مدلسازی عدم‌قطعیت می‌تواند اولویت گزینه‌ها را تغییر دهد. همچنین نتایج مدل بهینه‌سازی نشان داد تخصیص سفارش تنها تابع رتبه تامین‌کنندگان نیست و تحت تاثیر هم‌زمان هزینه‌ها، ظرفیت‌ها و محدودیت‌های عملیاتی قرار دارد. مدل پیشنهادی توانست میان اهداف متعارض کاهش هزینه و افزایش ارزش خرید تعادل مناسبی برقرار کند و ترکیب بهینه‌ای از سفارش‌ها را میان تامین‌کنندگان منتخب توزیع نماید.

اصالت/ارزش افزوده علمی: این پژوهش با پیوند‌دادن ارزیابی تامین‌کنندگان و تصمیمات تخصیص سفارش در یک چارچوب واحد، نگاه یکپارچه‌تری به مدیریت تامین ارایه می‌دهد. ارزش افزوده اصلی مطالعه در ترکیب معیارهای ناب، چابک و سبز با روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره و مدلسازی ریاضی چندهدفه است که امکان اتخاذ تصمیم‌های هماهنگ‌تر و متوازن‌تر را در زنجیره‌های تامین فراهم می‌کند. نتایج پژوهش می‌تواند به مدیران در طراحی شبکه‌های تامین کارآمد، پاسخگو و سازگار با الزامات پایداری کمک نماید.