یکپارچه‌سازی تصمیمات موجودی و حمل‌ونقل در زنجیره‌های تامین توزیعی: مدلسازی مدیریت موجودی توسط تامین‌کننده برای کاهش هزینه‌های لجستیک

نویسندگان

  • علی نجفی دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
  • سید حسام‌الدین ذگردی * دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

https://doi.org/10.22105/mmaa.v3i2.122

چکیده

هدف: افزایش پیچیدگی شبکه‌های توزیع و رشد هزینه‌های حمل‌ونقل، سازمان‌ها را ناگزیر ساخته است تا تصمیمات موجودی و لجستیک را به‌صورت یکپارچه مدیریت کنند. در این میان، رویکرد مدیریت موجودی توسط تامین‌کننده (VMI) به‌عنوان یکی از سازوکارهای موثر هماهنگی در زنجیره‌تامین، امکان بهبود سطح خدمت و کاهش هزینه‌های عملیاتی را فراهم می‌کند. با وجود توسعه گسترده مدل‌های VMI، نقش هم‌زمان انتخاب ناوگان حمل‌ونقل و برنامه‌ریزی توزیع در شبکه‌های چندشعبه‌ای کمتر مورد توجه قرار گرفته است. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف توسعه یک مدل بهینه‌سازی برای یکپارچه‌سازی تصمیمات موجودی و حمل‌ونقل در یک زنجیره‌تامین شامل یک کارخانه و چند مرکز توزیع انجام شد.

روش‌شناسی پژوهش: این پژوهش از نوع کاربردی بوده و با استفاده از مدلسازی ریاضی و برنامه‌ریزی عدد صحیح انجام شده است. ساختار مورد مطالعه شامل یک تولیدکننده، پنج مرکز توزیع و چهار گروه محصول تندمصرف است. مدل پیشنهادی با در‌نظر‌گرفتن سیاست مدیریت موجودی توسط تأمین‌کننده، به‌طور هم‌زمان درباره مقدار ارسال کالا و نوع ناوگان حمل‌ونقل تصمیم‌گیری می‌کند. محدودیت‌های ظرفیت انبار کارخانه، ظرفیت مراکز توزیع، ظرفیت ناوگان حمل‌ونقل، موجودی در راه و الزامات تامین تقاضا در مدل لحاظ شدند. مدل توسعه‌یافته با استفاده از نرم‌افزار LINGO  حل و تحلیل شد.

یافته‌ها: نتایج نشان داد انتخاب نوع ناوگان حمل‌ونقل تاثیر قابل‌توجهی بر هزینه‌های لجستیکی دارد و تصمیمات توزیع باید متناسب با حجم تقاضا، فاصله مقصد و ظرفیت وسایل حمل اتخاذ شوند. یافته‌ها بیانگر آن بود که برای مراکز توزیع با حجم بالاتر و مسیرهای طولانی‌تر، استفاده از ناوگان با ظرفیت بیشتر موجب صرفه‌جویی اقتصادی قابل‌توجهی می‌شود. همچنین مدل پیشنهادی توانست ضمن تامین کامل نیاز مراکز توزیع و جلوگیری از کمبود موجودی، هزینه‌های حمل‌ونقل را به حداقل برساند. حل مدل نیز نشان داد دستیابی به راه‌حل بهینه در زمان محاسباتی کوتاه امکان‌پذیر است و مدل از قابلیت کاربرد عملی در محیط‌های واقعی برخوردار است.

اصالت/ارزش‌افزوده علمی: این پژوهش با تلفیق تصمیمات مدیریت موجودی توسط تامین‌کننده و انتخاب ناوگان حمل‌ونقل در یک چارچوب بهینه‌سازی واحد، دیدگاهی جامع‌تر نسبت به مدیریت عملیات توزیع ارایه می‌کند. ارزش افزوده اصلی مطالعه در توجه هم‌زمان به سیاست‌های VMI، تخصیص جریان کالا و انتخاب وسایل حمل در یک مساله واقعی صنعتی است. نتایج پژوهش می‌تواند به مدیران زنجیره‌تامین در طراحی سیاست‌های توزیع کم‌هزینه‌تر، افزایش هماهنگی میان تولید و توزیع و ارتقای بهره‌وری شبکه‌های لجستیکی کمک کند.

کلمات کلیدی:

لجستیک، توزیع، مدیریت موجودی توسط تامین‌‌کننده

مراجع

  1. [1] Aviv, Y., & Federgruen, A. (1998). The operational benefits of information sharing and vendor managed inventory (VMI) programs. https://core.ac.uk/download/pdf/11007644.pdf
  2. [2] Angulo, A., Nachtmann, H., & Waller, M. A. (2004). Supply chain information sharing in a vendor managed inventory partnership. Journal of business logistics, 25(1), 101–120. https://doi.org/10.1002/j.2158-1592.2004.tb00171.x
  3. [3] Wang, C. X. (2009). Random yield and uncertain demand in decentralised supply chains under the traditional and VMI arrangements. International journal of production research, 47(7), 1955–1968. https://doi.org/10.1080/00207540701666220
  4. [4] Sadeghi, J., Sadeghi, S., & Niaki, S. T. A. (2014). Optimizing a hybrid vendor-managed inventory and transportation problem with fuzzy demand: An improved particle swarm optimization algorithm. Information sciences, 272, 126–144. https://doi.org/10.1016/j.ins.2014.02.075
  5. [5] Mokhtari, H., & Rezvan, M. T. (2020). A single-supplier, multi-buyer, multi-product VMI production-inventory system under partial backordering. Operational research, 20(1), 37–57. https://doi.org/10.1007/s12351-017-0311-z
  6. [6] Lin, K. P., Chang, P. T., Hung, K. C., & Pai, P. F. (2010). A simulation of vendor managed inventory dynamics using fuzzy arithmetic operations with genetic algorithms. Expert systems with applications, 37(3), 2571–2579. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2009.08.020
  7. [7] Ghasemi, E., Lehoux, N., & Rönnqvist, M. (2024). A multi-level production-inventory-distribution system under mixed make to stock, make to order, and vendor managed inventory strategies: An application in the pulp and paper industry. International journal of production economics, 271, 109201. https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2024.109201
  8. [8] Disney, S. M., & Towill, D. R. (2003). The effect of vendor managed inventory (VMI) dynamics on the Bullwhip Effect in supply chains. International journal of production economics, 85(2), 199–215. https://doi.org/10.1016/S0925-5273(03)00110-5
  9. [9] Disney, S. M., & Towill, D. R. (2002). A procedure for the optimization of the dynamic response of a vendor managed inventory system. Computers & industrial engineering, 43(1–2), 27–58. https://doi.org/10.1016/S0360-8352(02)00061-X
  10. [10] Yu, Y., Hong, Z., Zhang, L. L., Liang, L., & Chu, C. (2013). Optimal selection of retailers for a manufacturing vendor in a vendor managed inventory system. European journal of operational research, 225(2), 273–284. https://doi.org/10.1016/j.ejor.2012.09.044
  11. [11] Karimpoor, M., Nasiri, G. R., & Monabbati, S. E. (2023). Production, distribution, and capacity planning for an integrated buyer-vendor system incorporating different production and shipping scenarios. Computers & industrial engineering, 184, 109545. https://doi.org/10.1016/j.cie.2023.109545
  12. [12] Andres, B., Sanchis, R., Lamothe, J., Saari, L., & Hauser, F. (2017). Integrated production-distribution planning optimization models: A review in collaborative networks context. International journal of production management and engineering, 5(1), 31. https://dx.doi.org/10.4995/ijpme.2017.6807
  13. [13] Fang, X., So, K. C., & Wang, Y. (2008). Component procurement strategies in decentralized assemble-to-order systems with time-dependent pricing. Management science, 54(12), 1997–2011. https://doi.org/10.1287/mnsc.1080.0934
  14. [14] Laganà, D., Malaguti, E., Monaci, M., Musmanno, R., & Paronuzzi, P. (2024). An iterated local search matheuristic approach for the multi-vehicle inventory routing problem. Computers & operations research, 169, 106717. https://doi.org/10.1016/j.cor.2024.106717
  15. [15] Yao, Y., Evers, P. T., & Dresner, M. E. (2007). Supply chain integration in vendor-managed inventory. Decision support systems, 43(2), 663–674. https://doi.org/10.1016/j.dss.2005.05.021
  16. [16] Tarhini, H., Karam, M., & Jaber, M. Y. (2020). An integrated single-vendor multi-buyer production inventory model with transshipments between buyers. International journal of production economics, 225, 107568. https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2019.107568
  17. [17] Hariga, M., As’Ad, R., & Ben-Daya, M. (2022). Vendor managed inventory coordination under contractual storage agreement and carbon regulation policies. IEEE access, 10, 66098–66112. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2022.3183988
  18. [18] hong Zhao, Q., Chen, S., Leung, S. C. H., & Lai, K. K. (2010). Integration of inventory and transportation decisions in a logistics system. Transportation research part e: Logistics and transportation review, 46(6), 913–925. https://doi.org/10.1016/j.tre.2010.03.001

دانلود

چاپ شده

2026-09-08

شماره

دوره 3 شماره 2 (2026): مدیریت: مدلسازی، تحلیل‌ها و کاربردها

نوع مقاله

مقالات شماره جاری

ارجاع به مقاله

نجفی ع., & ذگردی س. ح. (2026). یکپارچه‌سازی تصمیمات موجودی و حمل‌ونقل در زنجیره‌های تامین توزیعی: مدلسازی مدیریت موجودی توسط تامین‌کننده برای کاهش هزینه‌های لجستیک. مدیریت: مدلسازی، تحلیل‌ها و کاربرد, 3(2), 89-98. https://doi.org/10.22105/mmaa.v3i2.122
Crossref
Scopus
Google Scholar
Europe PMC

مقالات مشابه

##common.pagination##

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.